Pokazywanie postów oznaczonych etykietą film. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą film. Pokaż wszystkie posty

2026-09-03

"Głos Hind Rajab" reż. Kaouther Ben Hani

 

FILM

Gatunek: dramat

Tytuł oryginalny: Sawt Hind Rajab

Produkcja: Francja/Tunezja

Czas trwania: 89 minut

Data polskiej premiery: 29 stycznia 2026

Tytuł recenzji: Bezradność

Filmowa petarda rozsadzająca mózg. Chcecie przeżyć stymulację, napięcie i mnóstwo emocji, które po seansie zaczną gasnąć? Obejrzyjcie „Połączenie” z Halle Berry. Chcecie poczuć ból, bezradność, wściekłość i smutek, które nie odpuszczają? Obejrzyjcie film Kaouther Ben Hani, który w detalach poprowadzi przez prawdziwe piekielne kręgi. Antycypujecie, co może się tu wydarzyć? Pozostańcie w niepewności jak sfrustrowani skrajnymi emocjami pracownicy Czerwonego Półksiężyca usiłujący utrzymać kontakt telefoniczny z dziewczynką uwięzioną w ostrzeliwanym samochodzie w Gazie. I naprawdę trudno mi pojąć intencje tych, którzy recenzując ten film, informują wprost, jak się skończy. Najważniejsze jest przecież to, jak wiele i na jak różnych poziomach się tutaj dzieje. Na jakie zmysły działa ten film, które stymuluje, którymi manipuluje, a które tłumi. Jednak jest świadectwem. To wszystko wydarzyło się naprawdę.

Ale po kolei. Po znakomitej introdukcji z niebieską linią, która zanika i pulsuje, pojawia się jedna scena, która trochę wykoleja odbiór filmu. Wszyscy wolontariusze na przerwie. Niektórzy nonszalancko palący papierosy. Tymczasem telefony nie milkną. W tym fachu i na tym stanowisku po prostu do zgłoszonych wypadków wysyła się karetkę. Tunezyjska reżyserka, bazując na wspomnianych prawdziwych wydarzeniach oraz nagranych rozmowach, z całą stanowczością, gniewem i bezkompromisowością opowie nam przez niecałe półtorej godziny, że nie – że są miejsca i czasy, kiedy nie da się po prostu wysłać karetki.

Film przekazuje natomiast ogromny ładunek emocjonalny. Można zemdleć, jak jedna z dyspozytorek. Nie ma tu koncentracji uwagi widza tylko na człowieku usiłującym utrzymać na linii dziecko, któremu grozi śmiertelne niebezpieczeństwo. Obraz rozgrywający się w jednym budynku z kilkoma małymi przestrzeniami kipi od emocji. Osoby wyszkolone do telefonicznego utrzymywania kontaktu z poszkodowanym zostają postawione pod ścianą. To sytuacja graniczna. I przerażająca jak wojna, w której wojskowi nie oszczędzają ludności cywilnej w Gazie.

Kaouther Ben Hania kręci naturalnie film z tezą. Słychać to wyraźnie, gdy jeden z pracowników krzyczy, że izraelskie wojska mogą sobie dołożyć punktów do swojej propagandy, jeśli pozwolą pomocy medycznej dotrzeć do dziecka i je uratować. Do niezwykle dzielnej dziewczynki, która w obliczu śmierci najbliższych stara się zachować tyle zdrowego rozsądku, na ile pozwala dziecięcy umysł. Umysły tych, którzy usiłują w stronę bombardowanego terenu wysłać pomoc i odebrać cierpiące dziecko, są na skraju wytrzymałości i zamiast współpracować, ludzie rzucają się na siebie bliscy szaleństwa w obliczu świadomości, przez jakie procedury muszą przejść, by pomóc dziewczynce. Ale jest też zarysowana druga teza: zjawisko przyzwyczajania się do ludzkich dramatów poprzez social media, które co prawda mają wielką moc czynienia dobra, lecz potrafią też generować znieczulicę.

Film grany jest częściowo mimiką, częściowo gwałtownymi gestami, ale przede wszystkim kolorowymi markerami, którymi bohaterowie wypisują kody i schematy procedur na szybie. Tu nic nie może przebiec jak w cywilizowanym świecie, a grupa wolontariuszy musi zjednoczyć siły dla tego jednego dziecka, które wciąż gotowe jest do kontaktu werbalnego. Dlatego najmocniej rezonuje tutaj to, co wskazano w tytule. Ale są też inne głosy. Podniesione, łamiące się, opadające do bezradnego szeptu, lecz także stanowcze, pokazujące kompulsywność działań. W tej chwili procedury rozgrywające się gdzieś poza naszym wzrokiem ustępują psychodramie prezentowanej przez ludzi z telefonami w dłoniach albo ze słuchawkami na uszach. Wszyscy czekają na tak zwane zielone światło i nie jest wyjaśnione, dlaczego udaje się je uzyskać. Potęga tego filmu to skoncentrowanie się na obrazach bezradności. Łzy w oczach to za mało. Dwójka bohaterów usiłuje się „odwentylować”, grając w coś na telefonach. A te dzwonią ciągle, przerywają połączenia, są narzędziami, które jako jedyne mogą tutaj przynieść ratunek, ale i są przekleństwem nawarstwiającym coraz więcej złych emocji. Złych w sensie: nie do uniesienia. Przez widza, lecz także przez operatorów linii telefonicznej. Bo w ich kompetencjach pozostaje tylko utrzymywanie kontaktu telefonicznego. A także siebie w pionie – dosłownie i w przenośni. Gotowych na wszystko, bo wszystko może się tu wydarzyć.

Podoba mi się to, że film nie pokazuje sztucznej szybkości działań i reakcji bohaterów oraz tego świata na zewnątrz, który zmaga się z izraelską inwazją. Kaouther Ben Hania wie, kiedy zwolnić, a nawet na sekundy zatrzymać przed naszymi oczyma prezentowaną sytuację. Tu mijają nie minuty, lecz godziny, podczas których przeżyć można wszystko, także świadomość tego, że samemu jest się kruchym i na celowniku. Parę elementów nadmiernie dramatyzuje całość (na przykład gdy jedna z bohaterek mówi, że swojej córce w przyszłości da na imię Hind), ale twórcom udaje się rzecz doprowadzić perfekcyjnie do końca. Dramatycznie, lecz nie melodramatycznie. Surowo, ale z nutą gorzkiej melancholii. Po takim filmie wychodzi się z kina w ciszy, niekiedy nawet najpierw zastygając w fotelu na dłuższy moment. Obraz pokazuje wielowymiarowość masakry, która nie składa się tu tylko ze strzelania, wybuchów, zniszczeń, bo przez większą część filmu jesteśmy w pomieszczeniach, w których w miarę bezpiecznie można koordynować działania. I to się dzieje. Ale dzieje się też coś więcej.

Nie można oderwać oczu od tego, na co nie chce się patrzeć, choć – jak zakłada tytuł – ma się przede wszystkim słuchać. Jedno i drugie jest potwornie trudne do zniesienia. Nakręcenie filmu w taki sposób, że pulsując własnym rytmem, oddziałuje także na wszystkie zmysły widza – to naprawdę wielka sztuka. Inspirowany okrutną prawdą obraz, który jako film ma moc paradokumentalnego świadectwa, o którym wspomniałem na początku. Należy też docenić fenomenalny montaż odwzorowujący to wszystko, co rozgrywa się między pierwszym zaskoczeniem a tym, jak w działania wkradają się coraz większy chaos i coraz dotkliwsze cierpienie.

Plakat z materiałów promocyjnych Nowehoryzonty.pl

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-08-27

„Drugie życie” reż. Maryam Touzani

 

FILM

Gatunek: dramat obyczajowy

Tytuł oryginalny: Calle Málaga

Produkcja: Belgia/Francja/Hiszpania/

Niemcy/Maroko

Czas trwania: 116 minut

Data polskiej premiery: 12 czerwca 2026

Tytuł recenzji: Być szczęśliwą

Nie wiem, czy można się zakochać w filmie, ale ja się chyba zakochałem. Ten przepięknie wyreżyserowany obraz można oglądać kilka razy. I pewnie do niego jeszcze kiedyś wrócę. Nie tylko ze względu na ciepło paradoksalnie bijące z realnego przecież dramatu i najboleśniejszego antagonizmu – dotyczącego matki i córki. Maryam Touzani wprowadza nas w niesamowitą historię, jeszcze zanim ujrzymy pierwszy kadr i przepiękne dłonie staruszki tonące w owocach sprzedawanych na targu. Szum marokańskiego miasta, kakofonia oczywista i przecież wszędzie obecna. Ale tutaj ta introdukcja jest znakomita. A potem już w pełnym świetle, w pełnym słońcu odkrywamy bohaterkę, która ma w sobie tyle samo subtelności, ile – o czym przekonamy się później – siły charakteru, bezkompromisowości i gotowości do tego, by zatrzymywać w sobie przeszłość, a nawet spajać ją, tak jak składa na nowo rozbitą płytę nagrobną, o którą nikt już nie chce zadbać.

Marokańska reżyserka gra tutaj w dwóch tonacjach. Jedna, pełna wewnętrznego napięcia, to zaskakująco klaustrofobiczna atmosfera, w której starzejąca się najpiękniej jak można Maria (w tej roli rewelacyjna Carmen Maura) mierzy się z córką, którą daleko w Madrycie przyziemne życie i jego trudy zmuszają do podjęcia okrutnej decyzji. Druga tonacja filmu, dominująca pięknie i zuchwale, gdy pokazuje erotyczne ujęcia starych ciał tak subtelnie, że aż trudno sobie wyobrazić tę wrażliwość, opowiada o tworzeniu nowej relacji, otwarciu na coś przecież prozaicznego, lecz niezwykłego przez to, że przychodzi późno. Następuje zderzenie, z którym trzeba sobie jakoś reżysersko poradzić. Dysonans trudny tutaj do zniuansowania, gdyż z jednej strony mamy desperację i wyjątkowo surową relację z rzekomo najbliższą osobą, która nie rozumie, co dla matki ważne (symbolika pozostawionego moździerza), bo sama jest także zdesperowana i bezpardonowo wyznacza priorytety, z drugiej jednak – relację drugą, rodzącą się z gniewu i idiosynkrazji, a przekształcającą w zwyczajnie niezwyczajny romans; taki raczej tylko kinowy, niemożliwy do zrealizowania, niedziejący się w rzeczywistości albo pojawiający się w niej bardzo rzadko. Touzani dodatkowo komplikuje wszystko otwartym zakończeniem, w którym widzimy łzy, ale nie do końca rozumiemy ich znaczenie. To starsza pani powinna płakać nad swoim losem. Kobieta po rozstaniu z mężczyzną, pozostająca z dziećmi i marną pensją, ujawnia jakiś ludzki pierwiastek, jakby wcześniej była tylko decyzją: surową, podjętą, z realnymi konsekwencjami.

Maria zapuściła korzenie w Tangerze i czuje się nieodłącznym elementem tkanki miejskiej. Zintegrowana z sąsiadami, spoglądająca z balkonu na okolice, które zna co do centymetra. Tak samo jak zna siebie. A tego brak jej córce, która nie wydaje mi się tutaj jakąś wyraźną antagonistką, choć Touzani pokazuje kontrast między kobietami głównie poprzez to, jak wyglądają. Zaniedbana i niepewna siebie mieszkanka stolicy Hiszpanii przyjeżdża do matki, do której nie przyciąga jej żadne głębsze uczucie. A Maria darzy głębokimi uczuciami zarówno ludzi, jak i przedmioty. Córka każdym fragmentem swojego ciała pokazuje, że gaśnie. Maria – malująca paznokcie na krwistoczerwony kolor symbolizujący siłę i życie, który jest częścią tożsamości – dominuje nad rozsypującą się psychicznie córką spokojem, którym nie chce się dzielić, chce go dla siebie zachować.

Niema spowiedniczka i zarazem przyjaciółka starszej pani wybrała klasztorne milczenie. Główna bohaterka wybiera coś zupełnie innego: ekspresję egzemplifikującą wolność. Kiedy znajduje się w sytuacji bez wyjścia, pozornie beznadziejnej, podejmuje szereg kroków, by przywrócić to, co było dla niej najcenniejsze. Część to przedmioty, a są one tu istotne, ponieważ prowadzą Marię w ramiona kogoś, kogo pewnie nigdy by nie poznała, nie dotknęła, nie pocałowała, gdyby nie podjęta przez córkę decyzja, która wiele matek mogłaby przyprawić o palpitacje. Tutaj to ta, która pozornie dyktuje warunki, cały czas jest na przegranej pozycji. Bo matka, gdy została sama, otworzyła się na otaczający świat, zjednała sobie ludzi, zaczęła żyć dla tego świata i dla wszystkich tworzących go elementów. Jej dziecko wybrało inną drogę, zbłądziło, wpadło we frustrację, potem zaś w okrucieństwo. Chce odebrać matce to, co dla niej najdroższe, a okazuje się, że daje jej najcenniejsze, bo jeszcze nigdy niedoświadczane chwile – jak choćby jazda kabrioletem z mężczyzną, którego do pewnego czasu nazywała sukinsynem.

„Drugie życie” nie jest filmem o metamorfozie, ale to z pewnością kino inicjacyjne z seniorką w roli głównej. Historia z banalnym w gruncie rzeczy przesłaniem, jednakże niebanalnie nakręcona. Gorycz i poczucie upokorzenia przez dłuższy czas walczą z przekonaniem, że należy iść naprzód, być piękną i nosić fryzurę, na której zmianę nie pozwoli się przypadkowej fryzjerce. Szyk, gracja, wspomniana czerwień i mnóstwo ciepła na twarzy, która bywa tu przygnębiona, zafrasowana, wściekła czy zdumiona, ale nigdy prawdziwie smutna. Nie taka jak twarz przybywającej z daleka córki. Kobiety, która z pewnością potrzebuje wsparcia, ale starzejąca się Maria doskonale wie, że w zaistniałej sytuacji trzeba skoncentrować się na własnym dobrostanie. Córki nie zmieni, jej losów również. Zmuszona do diametralnych zwrotów w swoim życiu seniorka chce przejść godnie przez zmianę, która zaważyć może na całej jej dotychczasowej egzystencji. Tak zwyczajnej i tak pięknej, co widać w pierwszych kadrach, kiedy Maria robi zakupy na targu.

Film wywołujący zachwyt i wzruszenie. Pozwalający starości być piękną, rozważną, sprytną i gotową do kompromisów. Tutaj całość komponuje się z ciekawymi zbiegami okoliczności i pewnymi ekscentrycznymi rozwiązaniami fabularnymi, jak zarabianie na ściąganiu kibiców do swego mieszkania. Starsza pani – która wie, że nie opuści Tangeru, choć musi zrobić coś niewiele mniej bolesnego – i to, w jaki sposób, dbając o siebie, dba o każdy podarowany jej kolejny dzień. Nie ma tu słodzenia, może nie być idealizowanej na ekranie starości, może za chwilę pojawić się śmierć, która na przykład zabiera Marii niemą przyjaciółkę. Wszystko może prowadzić do utraty kontroli nad życiem, a jednak nic takiego się nie dzieje, a ciężar emocjonalny kontaktu z córką na odległość matka znosi nad wyraz dzielnie.

Można się zakochać w prostocie, cudownych ujęciach (chcecie zobaczyć nagie stare kobiece ciało obsypane czerwonymi – a jakże! – płatkami róż?), w umiejętności montażu sprawiającego, że sceny są przepięknie ze sobą splecione, i w reżyserskim zamyśle odkrywanym podczas oglądania ostatnich minut tego filmu. Ci, którzy zarzucają scenariuszowi chaotyczność, chyba nie skupili się na samym początku, bo wraz z pierwszym kontaktem matki i córki pojawia się chaos; dużo większy niż późniejsze mniej kontrolowane szaleństwa tego scenariusza. Jako całość zapada w pamięć na długo, daje dowód na to, w jakim stopniu możemy wykreować swoje życie, spełnić się w jego prostocie. Czuję się uwiedziony i wzruszony.

Plakat z materiałów promocyjnych Gutek Film

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-08-20

„Kopnęłabym cię, gdybym tylko mogła” reż. Mary Bronstein

 

FILM

Gatunek: dramat

Tytuł oryginalny: If I Had Legs I'd Kick You

Produkcja: USA

Czas trwania: 113 minut

Data polskiej premiery: 20 lutego 2026

Tytuł recenzji: W matni

Nie jestem pewien, czy ten film tylko wgniata w fotel, czy również rozgniata emocjonalnie – chciałoby się zapomnieć, co się zobaczyło, ale obawiam się, że może to zapaść w podświadomość na zawsze. Dla ludzi zmagających się z lękami i rozmaitymi zaburzeniami psychosomatycznymi to kino po prostu niebezpieczne. Dla tych, którym nigdy nie rozpadł się sufit nad głową (tu dzieje się to i dosłownie, i metaforycznie), może być to niezwykła i przejmująca przeprawa. Albo męczący, choć przecież znakomicie zmontowany film, który może przerazić. Bo tu dramat egzystencjalny zamienia się w horror, a znakomita Rose Byrne tworzy niezapomnianą kreację ukazującą kobiecy obłęd i bezradność.

Ta opowieść działa na wszystkie zmysły. Rozgrywa się na wielu poziomach. Pochłania widza dzięki znakomitym ujęciom i ciągłemu zacieraniu śladów – nie wiemy, co dzieje się naprawdę, co jest wymysłem zrujnowanego umysłu głównej bohaterki, a co dodatkowo łączy świat imaginacji i bolesnej prozy życia. W tym wszystkim słychać rozpisaną na głosy paranoję. Głosy z ust osób, z którymi Linda rozmawia. Głosy z telefonu sugerujące jej, że wciąż coś robi źle. Głosy wydobywające się z miejsc, które się rozpadły. I dźwięki zderzające się z konfrontacjami słownymi.

Recenzje tego filmu zdradzające szczegóły zabierają widzowi całą przyjemność – lub doskonale wykreowany w scenariuszu dyskomfort – oglądania, bo detale nabierają znaczenia w ukryciu, a opowiadający o filmie niekoniecznie skupiają się na tym, co ukryte. Jakby nie było widać, że jest to wielowarstwowa opowieść o utracie kontroli nad własnym życiem i o macierzyństwie zamieniającym się tutaj w kolejny koszmar egzemplifikowany dysfunkcją dziecka, której matka nie może zapobiec, a przecież to ona w pierwszej kolejności powinna być w stanie to zrobić.

Konkrety? Mężatka pozostawiona sama sobie z chorym dzieckiem, bo mąż jest tylko głosem strofującym przez telefon (choć ostatecznie widzimy go fizycznie, ale jako osobę, lecz w stroju informującym o pełnionej funkcji). Terapeutka, która zamawia sobie sesję u kolegi po fachu pracującego w gabinecie obok. Dom, który przestaje być ostoją stabilności, i zamieszkanie z dzieckiem w hotelu, w którym panuje surrealistyczna atmosfera rodem z filmów Davida Lyncha. Poradnia, gdzie leczona jest dziewczynka i gdzie odbywa się psychoterapia dla matek bezradnych wobec chorób ich dzieci. Chyba tam dostaje się głównej bohaterce najbardziej, i to w dodatku z ust reżyserki, Mary Bronstein, podejmującej się jednej z ról. Reszta jest już szaloną fantasmagorią. Znakomicie – jak już wspomniałem – zmontowaną przez Luciana Johnsona. Piekielną drogą ku obłędowi, na którą widz zostaje wepchnięty z niebywałą siłą, bo nie można po tym filmie szybko dojść do siebie. Główna bohaterka ma dużo gorzej. Nie rozumie, co to znaczy „dojść do siebie”, bo coraz mniej wie, kim sama jest. Podsycane lękami piekło znajdujące się w jej głowie bliskie jest eksplozji. Wtedy zaczyna być nieprzewidywalnie. I metaforycznie.

Na początku pojawia się motyw plasteliny. Psychika bohaterki jest w stanie takiego rozchwiania, że można ją modelować do woli, wcale nie mając takiego zamiaru. Potem pojawia się zwierzątko, które nie chce być tam, gdzie jest, a także finał tego, co się stanie, gdy zdecyduje się na ucieczkę. Kobieta z tego filmu nie jest w stanie uciec od siebie. Od tego, że rozsypuje się każdy element jej życia. Że wpada ona w otchłań symbolizowaną przez zniszczony sufit domu, ale to miejsce stanie się wrotami do kolejnego kręgu piekła. Robi się surrealistycznie i klaustrofobicznie. A to wszystko potrafi odegrać Rose Byrne w ramach tej jednej roli.

Bo Linda każdy niuans popadania w szaleństwo ma dokładnie wypisany na twarzy. Mniej lub bardziej prawdopodobne zwroty akcji z tak zwanego realnego życia to tylko niewielki dodatek do tego, co ujawniają oczy, mimika, znakomita praca kamery: zbliżenia oczodołów, zmarszczek, zmieniającej się struktury skóry twarzy. Wszystko rozgrywa się w jednym miejscu, bo głębiej nie sięgniemy. Nie zobaczymy, jak rozpada się umysł, jak przestają ze sobą współpracować poszczególne elementy mózgu, do jakiego stopnia depersonalizacji prowadzi ta mroczna historia.

„Kopnęłabym cię, gdybym tylko mogła” samym tytułem wyraża bezradność. A przecież w tylu sytuacjach trzeba trzymać gardę. W konfrontacji z innymi pokazywać niezłomność, bezkompromisowość, pewność siebie. Linda – takie odnoszę wrażenie – nie jest pewna żadnego swego kroku, żadnego działania, te kompulsywne zrywy połączone z obrazem jej niespokojnej twarzy stwarzają pulsującą przerażającą energią wizję. Coś, co przestaje być rzeczywiste, choć w dużej mierze takie jest. Bo zaczyna się chyba od prozaicznego lęku o zdrowie własnego dziecka. Co z finałem? Z pewnością zaskoczy jak prawie każdy z kadrów. Być może wprowadzenie tutaj popijania wina to jeden z banalniejszych elementów, ale Mary Bronstein musi wykorzystać wszystkie wizualne środki, by wciąż tworzyć w tym filmie niepokojący balans między tym, co rzeczywiste, a tym, co urojone i bolesne. Znakomita historia bólu, którego nie można wyrazić słowami. Który przychodzi we śnie. Niszczy relacje ze wszystkimi wokół. Każe skupić się tylko na sobie. Ale nie ma siebie. Jest plastelina do ugniatania.

To wszystko jest tak zmontowane, że zacieranie granic gatunków filmowych idzie w parze z powracaniem do pewnych konwencji przy równoczesnym traktowaniu innych jako dodatku do tego psychodelicznego obrazu rozpadu świadomości. Sytuując bohaterkę w różnego rodzaju przedpokojach, scenariusz mocno podkreśla tymczasowość wszystkiego. Nie pomagają żadne relaksacyjne ćwiczenia oddechowe odtwarzane z telefonu. Nie pomaga struktura systemu, który ma w założeniu pomóc matce w trudnej sytuacji, a staje się dodatkową formą opresji. Coraz trudniej to wytrzymać, ale jest tak nakręcone, że stanowi nie tylko filmowy efekt, złudzenie i fantazję dające się zamknąć po obejrzeniu ostatniej sceny. Jest tu też miejsce na sceny absurdalne i z elementami komizmu, a to już wielka sztuka, by stworzyć taką mieszankę w strukturze jednego filmu. Znakomite kino o histerii, szaleństwie i rozpaczliwym miotaniu się w sobie, gdy lęki stają się drogowskazami, a drogę zaciera umysł rozpaczliwie broniący się przed rozpadem.

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-08-10

"Wstyd i pieniądze" reż. Visar Morina

 

FILM

Gatunek: dramat społeczny

Tytuł oryginalny: Hatixhja dhe Shabani

Produkcja: Macedonia Północna/Niemcy/

Słowenia/Albania/Kosowo

Czas trwania: 140 minut

Data polskiej premiery: 22 lipca 2026

Tytuł recenzji: Upokorzenia

Kameralne bałkańskie kino społeczne, które dotyka oczywistych tematów i dylematów, ale ratuje się przed wtórnością zarówno ciekawym montażem (po części scen następuje wygaszenie obrazu, jakby już więcej nie można było znieść ani zobaczyć), jak i nieoczywistym zakończeniem z dobrą grą aktorską przede wszystkim Astrita Kabashiego, który pokazuje, jak wewnętrzny spokój i konsekwentne postępowanie mogą stracić znaczenie, gdy w życie zacznie wżerać się bieda. „Bo bieda to luksus” – tak mówi siostra siostrze. Ta, która nie ma niczego, tej, która posiada wszystko, między innymi piękny dom w Prisztinie. Ale w nowoczesnych wnętrzach tego domu odbywa się to, co nieuniknione bez względu na status majątkowy: umieranie.

Opozycja jest tu czytelna: w środowisku wiejskim można zbudować stabilność rodzinną, pozwolić sobie na gromadkę dzieci, codzienność celebrować wspólnymi posiłkami, żyć pogodnie, choć skromnie, lecz przede wszystkim tworzyć wspólnotę. W dużym mieście wspólnota zaczyna się rozpadać. Wszystko rozbija się o pieniądze. Jest w rodzinie czarna owca, która zrujnuje wszystko. Jest też seniorka pragnąca dbać o harmonię rodzinnego świata i gotowa poświęcić w tym celu dużą sumę pieniędzy. A potem wszystko sypie się jak domek z kart. Zastanawia mnie jedynie zniknięcie z fabuły jednego z członków rodziny, miejscowego nauczyciela. Czy ta posada umożliwia mu pozostanie na wsi i nierozpoczynanie bolesnej odysei w pogoni za pieniędzmi, własnym mieszkaniem i poczuciem bezpieczeństwa?

Wszystko jest tutaj do przewidzenia. Visar Morina pokazuje koniec bezpiecznego świata, po którym pozostaną jedynie wahanie, bezradność i poczucie nieprzystawalności. Ruszająca ku nowemu życiu rodzina zamienia się w grupkę migrantów zarobkowych. A przecież nie opuszczają kraju, choć opuszczają miejsce, do którego przynależą. Jako obcy w dużym mieście nie będą liczyć na żadne taryfy ulgowe. Albo poczucie godności nie pozwoli im na to, by choć z części udogodnień skorzystać, zamieszkać w tym eleganckim domu, do którego zaprasza szwagier; siostry nie powinny egzystować na różnych biegunach zasobności, skoro żyją obok siebie.

A jednak tak właśnie egzystują. Tkanka miejska nie ma litości. Kapitalizm stworzył świat, w którym nie liczą się wartości kultywowane w rodzinie na prowincji. Bohaterowie nadal starają się żyć jak mała społeczność, dzieci nie doświadczają realnie biedy rodziców, za to dorośli stoją na krawędzi. Morina pokazuje tę krawędź z kilku perspektyw. Nie tylko jako niezdolność do godnej pracy zarobkowej. Także jako natychmiastowe i bezpardonowe spychanie na margines życia. Główny bohater nie przygotuje sobie CV, bo nie ma pojęcia, co to jest. Jego CV to twardy charakter, silne ręce i gotowość do podjęcia jakiejkolwiek formy zatrudnienia. Obok żona niczym cień. Portretowana często z profilu. Buntująca się, gdy bogata siostra kupuje jej ubranie, w którym ona i tak nie będzie chodzić. Wspierająca męża w bezradności. Mogłaby być niemą bohaterką tego filmu.

Cenną cechą tego obrazu jest delikatność podkładu muzycznego połączona z ujęciami bliskości rodzinnej – tak bardzo odbiegającymi od tych, w których bohaterowie rozpaczliwie szukają pracy, krążąc od miejsca do miejsca niczym po piekielnych kręgach, w których nikt ich nie chce i nikt nie zauważa. Ten film obrazuje kontrasty społeczne w ciekawy sposób, bo skupia się na relacjach w rodzinie. Jedna jej część wybrała życie w mieście, wykorzystała jego możliwości, teraz boryka się jedynie z tym, że senior stał się kompletnie niepełnosprawny. Wszyscy z rodziny drugiej siostry są pełni zdrowia i – początkowo – nadziei. Ale są też naiwni. Wkraczają w świat, którego zasad kompletnie nie znają. Visar Morina pokazuje ludzi zabłąkanych i czujących potworną gorycz, bo są sumienni, uczciwi i gotowi do rozpoczęcia nowego godnego życia. Ale ich pochodzenie wiele determinuje. Ile mamy takich światów równoległych, gdzie w jednym ktoś może być szczęśliwym panem swego życia, a w innym stać się przegranym mimo swego statusu?

Reżyser stawia także na minimalizm werbalny. Tu głównie patrzymy, a nie słuchamy. Zresztą wszystko widać, nie trzeba tego komentować. Seniorka oświadcza przy urzędowym okienku, że przyszła potwierdzić, iż jeszcze żyje, aby odebrać skromne świadczenie społeczne. Wielkomiejski bank odbiera jej dodatkowy procent tej niewielkiej sumy. Można odnieść wrażenie, że ojciec, głowa rodziny przybyłej do wielkiego miasta, to człowiek, który takie komunikaty informujące o swoim istnieniu powinien formułować wszędzie, dokąd się uda. Gdy pracuje, jest cieniem. Gdy szuka pracy, jest cieniem w rozpaczy. Kumulacja emocji nie jest widoczna na twarzy postaci granej przez Kabashiego – i bardzo dobrze, bo to potęguje wydźwięk finału tego filmu. Poruszająca do głębi jest prostota tej historii, ale najbardziej widoczna jest tu ta ludzka zbędność, którą Visar Morina pokazuje zarówno boleśnie realistycznie, jak i w czuły sposób nostalgicznie. Wiele scen obrazuje niedostosowanie do nowych warunków, ale w tym wszystkim jest też sugestia, że zamykamy się w bezpiecznych dla nas przestrzeniach. Od nas zależy, ile będą warte. Majątkowo i egzystencjalnie. Kino pozostawiające z wyrzutami sumienia. To w pewnym sensie niemy krzyk tych, którzy na co dzień nie są w stanie zadawać pytania o to, ile są warci, kiedy usiłują ustabilizować finansowo swoje życie.

Zdjęcie - materiały promocyjne Filmweb.pl
---
Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-08-05

„Linie przerywane” reż. Anxos Fazáns

 

FILM

Gatunek: melodramat

Tytuł oryginalny: As liñas descontínuas

Produkcja: Hiszpania

Czas trwania: 90 minut

Data polskiej premiery: 27 lipca 2026

Tytuł recenzji: Muzyka i konfrontacja

Lubię filmy o zwyczajnym życiu i niezwyczajne ukazywanie jego trosk. Lubię filmy nietuzinkowo pokazujące samotność. Galicyjska reżyserka Anxos Fazáns wprowadza nas w świat swojej filmowej wizji bez żadnych fajerwerków, spektakularnych scen otwarcia, nie dając nam poczucia, że wchodzimy w przestrzeń bardzo kameralnego i intymnego dramatu psychologicznego opartego w dużej mierze na niecodziennej konfrontacji. Istotną rolę – nomen omen – odgrywa także muzyka, która czasem buduje dramaturgię sceny, ale głównie jest nośnikiem tego, co niewerbalne. Nie jest to film dla osób poszukujących czegoś więcej niż przejmujące ujęcia twarzy i slow cinema. Fazáns w miarę konkretnie otwiera opowiadaną historię, ale potem wkracza już w zupełnie inną tonację. Akcja obejmuje kilka dób, a kumuluje być może więcej emocji niż bohaterowie dotychczas przeżyli. Z drugiej strony – proponuje doświadczenia, które nigdy nie były ich udziałem. Wystarczy przecież przepędzić młodego intruza ze swojego poukładanego życia i zdemolowanego – teraz dosłownie, wcześniej metaforycznie – domu.

Filmowej pary pozornie zupełnie nic nie łączy. Ale jest muzyka. I to właśnie muzyka staje się życiowym kompasem. Ta wciąż żywa, rozbrzmiewająca śmiało, stale się tworząca. I tak skryta na jednej winylowej płycie, której nie powinno się już słuchać, a jednak jej posłuchamy. Znamienna jest scena, w której bohaterka jedzie samochodem i usiłuje znaleźć stację radiową umiejącą zaproponować muzykę przemawiającą do jej duszy. Kobieta ostatecznie wyłącza odbiornik i jedzie w ciszy. A potem jest w obrazie Anxos Fazáns bardzo dużo tej ciszy połączonej z powłóczystymi spojrzeniami. Trudno powiedzieć, czyje oczy – chłopaka w trakcie tranzycji czy kobiety rozważającej niedogodności menopauzy – przemówią do nas bardziej, pokażą więcej tego, co ukryte w środku. Ale „Linie przerywane” to przede wszystkim kino o nietuzinkowej konfrontacji, o wejściu w relację osób kierowanych tymi samymi potrzebami i pragnieniami. Wszystko w mówiących dużo dekoracjach, bo najpierw jest to pobojowisko napadniętego domu, a potem szarości portowe, gdzie najbardziej widać, jak bohaterkę boli los i gdzie natężenie melancholii w wyrazie jej twarzy i postawie są najmocniej zauważalne.

Film rozpoczyna się kaskadą dźwięków i widokiem tłumu młodych ludzi, których sylwetki są wydobywane z zaciemnionego tła błyskami szkarłatnego i niebieskiego światła. Trwa typowa młodzieżowa impreza, na której widzimy jego, początkowo wyobcowanego, potem dołączającego do przypadkowej grupy, bo ta, z którą przyszedł, szybko się rozprasza. Denís w nowym towarzystwie daje się wplątać we włamanie z rozbojem. A później okazuje się, że przypadkiem wdarł się do domu, w którym być może uda mu się znaleźć odpowiedzi na ważne dla niego pytania. Bo stoi na życiowym rozdrożu i nie jest w stanie podjąć – wydającej się najlepszą w jego sytuacji – decyzji o przeprowadzce i zmianie trybu życia. Stoi w miejscu nie tylko z powodów finansowych. Zatrzymał przeszłość, której odbiciem są jego tatuaże. Widać ją też chwilami w pozbawionych żywotności spojrzeniach.

Żyjąca samotnie kobieta jest tą poszkodowaną. Najpierw obserwujemy, jak młodzi ludzie rujnują porządek jej domu. Jak traktują go jako miejsce do myszkowania, demolowania, dobrej zabawy. A to dom, którego losy właśnie się ważą. Dom, w którym zamieszkały wszystkie ważne wspomnienia głównej bohaterki znajdującej się na bardzo trudnym etapie swego życia. Relacja z Denísem, który nie uciekł jak pozostali, to początek nawiązywania specyficznego porozumienia. I harmonii. Każde z nich życie obarczyło żalem i poczuciem odrzucenia. Kamera bardziej koncentruje się na postaci kobiety, ale ważny jest każdy detal, kiedy nieufność zamienia się w swoiste przymierze.

Ten film mógłby być jeszcze krótszy, silniej działać na emocje. Nie wiem, czy potrzebna jest scena, kiedy do domu, który został zniszczony, a teraz zaczyna wracać do normalności, wkraczają dwie postacie przynoszące powiew innego życia. Niekoniecznie trzeba było pokazywać, w jak złożonej sytuacji emocjonalnej jest kobieta, która z pewnością wbrew rozsądkowi i wypracowanej w życiu rutynie zbliża się do młodego włamywacza i w jego postawie oraz poglądach zaczyna widzieć samą siebie.

Ujęcia w filmie „Linie przerywane” koncentrują się nie tylko na twarzach bohaterów, ale również na detalach pomieszczeń, które kadrowane są w taki sposób, że skupiamy uwagę na tym, co wydaje się mało ważne. Pozornie w filmie niewiele się dzieje. Ktoś pojawia się i znika. Czyjeś ciało było nieobecne, a nagle jest tuż obok, nagie. Fazáns stara się dać bohaterom czas na to, by zbliżyli się do siebie naprawdę. Może jest go za mało, a może paradoksalnie za dużo. Musimy określić, na jakim etapie życia dwójki bohaterów reżyserka pozostawia nas w zakończeniu. Film, w którym w dużej mierze ważniejsze są dźwięki i układ przedmiotów niż kreowana relacja obcych sobie wiekowo i światopoglądowo ludzi. Rzecz dla widzów szukających silnych emocji ukrytych w zwyczajnych sytuacjach. To nie kino nadmiernie artystyczne ani nastawione na dydaktyzm. Surowy realizm łączy się tutaj z pięknie pokazaną nostalgią i niepewnością tego, co z nią dalej w życiu zrobić. Wcielająca się w starzejącą się kobietę Mara Sánchez robi wszystko, by to pokazać. Pozornie nie wykazuje się wielkim aktorstwem. A jednak jej gra zapada w pamięć.

Plakat z materiałów promocyjnych Filmweb.pl
---
Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-07-31

„To był zwykły przypadek” reż. Jafar Panahi

 

FILM

Gatunek: dramat

Tytuł oryginalny: Yek tasadef sadeh

Produkcja: Iran/Francja/Luksemburg

Czas trwania: 102 minuty

Data polskiej premiery: 20 lutego 2026

Tytuł recenzji: Dylematy mścicieli

Dotychczas bardzo ceniłem irańskie kino za znakomite pogłębienie problematyki obyczajowo-społecznej, która w minimalnym stopniu lub nawet wcale nie odwoływała się do reżimu panującego w tym kraju. Irańscy twórcy wiedzieli, jak obchodzić dosłowność, zamieniając swoje obrazy w historie, w których w zawoalowany sposób pokazywali, że to system polityczny sprawia, iż bohaterowie tkwią w zaprezentowanych sytuacjach. Dlatego zaskoczyła mnie dosłowność i bezkompromisowość Jafara Panahiego, który nie dość, że wprost rozprawia się z bezdusznym systemem i równie wprost pokazuje jego ofiary, ale również tworzy film będący mieszanką kilku gatunków: od czarnej komedii sytuacyjnej po brutalne kino polityczne. Najbardziej cennymi aspektami „To był zwykły przypadek” są przede wszystkim nieprzewidywalność tego obrazu, zaskakujący kolaż ujęć, w których widać kumulację ludzkiej wściekłości, a wszystko w konwencji ekscentrycznego filmu drogi, którego koniec antycypujemy, a jednak mimo wszystko najbardziej mrozi ostatnia scena, a rozlegające się w niej skrzypiące dźwięki pozostają w głowie na zawsze.

Początek pozwala widzowi na wyrobienie sobie opinii o głównym bohaterze, ale poczynione wówczas spostrzeżenia mogą skomplikować to, jak ocenia się go później, kiedy traci głos, a przemówić mogą skrzywdzeni ludzie. „Skrzywdzeni” to eufemizm. Nie mam pojęcia, jak okrutne zdarzenia stały się ich udziałem, bo kipiące żądzą zemsty twarze i dynamicznie poruszające się sylwetki jedynie podkreślają: ci wszyscy ludzie wyszli z piekła zafundowanego im przez reżim. I noszą tak bolesne blizny (psychiczne i fizyczne), że mimo upływu czasu wspomnienia zacierają granice zdrowego rozsądku. Panahi nie opowie prostej historii o wyrównywaniu rachunków. Ale czy na pewno wydarzyło się to, co prezentują tu kolejne głosy i kolejne postacie dołączające do tej ekscentrycznej wędrówki ku wymierzeniu sprawiedliwości?

Jak wspomniałem: początek robi z widzem swoje. Już w pierwszych minutach filmu możemy się zastanawiać nad kondycją moralną prowadzącego samochód mężczyzny; bardzo wiele wątpliwości budzi reakcja na zdarzenie drogowe, która powinna być zgoła inna. Potem ten wstęp ułatwia nam – lub utrudnia – uwierzenie w treść retrospekcji przywoływanych (fragmentarycznie, ale bardzo dosadnie) przez grupę osób, których pozornie nic nie powinno łączyć. A połączył dramat, po którym żadna z nich nie doszła do siebie, nie nauczyła się żyć bez pamiętania. Bo nie można zapomnieć upokorzenia, upodlenia, igrania z własnym życiem, wszelkich form fizycznych tortur. Tak, irański reżim ma się tu bardzo dobrze i niekoniecznie tworzą go dwaj mało ogarnięci stróże porządku publicznego, którzy nawet łapówkę przyjmą za pomocą terminala, kiedy zbliża się moment odkrycia prawdy, a jeden z bohaterów ratuje pozostałych dzięki swojej karcie płatniczej.

Systemowa bezduszność, wielokrotne i okrutne przesłuchania, odbieranie ludziom godności i stawianie ich wobec sytuacji granicznej – to jest prawdziwe oblicze systemu, który rządzi światem przedstawionym. Wszystkich bohaterów skrzywdził podobnie, ale każdy inaczej na to reaguje. Dlatego fabuła podąża w zupełnie nieprzewidywalnym kierunku – aż do przejmującego finału. Jednak wcześniej wiele jeszcze się wydarzy.

To trochę tak, jakby w jakimś mrocznym kręgu poruszali się najpierw dwaj antagoniści, a potem przyłączali się do nich kolejni uczestnicy tego makabrycznego tańca, którzy są gotowi pomóc jednemu z nich, ale siła odśrodkowa czyni ich bezradnymi i bezwładnymi. Podejmują decyzje, z których się wycofują. Tworzą plan, podczas realizacji którego wychodzą na jaw mocno zarysowane antagonizmy. Mamy przede wszystkim postać, która z konkretnych powodów milczy, i ludzi wydających wyrok w sprawie tego, co wyrządzono im w przeszłości.

Najciekawsza wydaje się postać irańskiej fotografki, która na wszelki wypadek zabiera ze sobą chustę, by nonszalancko zasłonić nią włosy dopiero wtedy, gdy już naprawdę musi to zrobić. Ona wydaje się tu głosem rozsądku, którego pozostałym bohaterom brakuje. Każdy jest w zupełnie innej życiowej sytuacji, na innym etapie życiowej drogi. Niektórzy czują, że przegrali życie, inni marzą o nowym, na przykład biorąc właśnie ślub. Poza tym jest furgonetka, dużo jeżdżenia po irańskich ulicach niczym po labiryncie i sporo mniej lub bardziej przesyconych wściekłością monologów i dialogów.

„To był zwykły przypadek” to nie tylko film, w którym dużo się mówi, ale także kompulsywnie działa. Zmieniają się sojusze, grupa porywaczy ich rzekomego krzywdziciela z przeszłości zgodna jest tylko w jednym: pragnieniu wymierzenia sprawiedliwości na własną rękę. W gniewie i rozpaczy. Ale i z mnóstwem wahań. Panahi komplikuje wizerunek wzajemnych relacji i udaje mu się to znakomicie. Film ma być pozornie opowieścią o tym, jak dawne ofiary reżimowego potwora od przesłuchań chcą, by przeżył przed śmiercią choć część ich męki, która uczyniła z nich takich, a nie innych ludzi. Ale nie ma tu żadnych uproszczeń, choć nie ma również relatywizacji zła. Jedynym zasadniczym minusem jest zwyczajne usunięcie z filmu dwójki bohaterów, którzy po prostu nagle przestają pojawiać się na ekranie. To, jak odchodzi kolejny, jest pokazane i wcześniej uzasadnione. Pozostają wspomniana fotografka oraz człowiek, który zainicjował szaloną zemstę, bo nie czuł się na siłach, by przeprowadzić ją samodzielnie, na swoich warunkach.

Jesteśmy postawieni wobec sytuacji, w której niekwestionowane zło, jakiego doznali zwykli Irańczycy, zderza się z ich antysystemową dobrocią, empatią, chęcią wsparcia rodziny największego nawet okrutnika z przeszłości. Ale w nich samych wciąż buzują skrajne emocje. Wiele jest artykułowanych w sporach lub monologach, jednak najwięcej ukazuje oglądającym mowa ciała: dzięki temu lepiej widzimy złożoną strukturę tego filmu, który jest z jednej strony bardzo bezpośredni w swym przekazie, z drugiej jednak – pokazuje jednostkę ludzką doświadczoną okrucieństwem jako kogoś, kto jest gotów wybaczyć, a nawet dąży do udzielenia ekspiacji za wszelką cenę, bo tylko to da jakikolwiek komfort dalszego życia.

Film dla widzów, którzy lubią być zaskakiwani: irański reżyser żongluje konwencjami, włącza elementy surrealizmu i bardzo mocnej groteski, ale jednocześnie od początku do końca zaznacza ogólne założenie tego filmu. Świetny dobór postaci i bardzo dobre aktorstwo przyciągną uwagę na równi z kalejdoskopem nieprzewidywalnych zdarzeń. Dynamiczne kino o czymś, w czym utknęło się na zawsze: o potrzebie wymierzenia sprawiedliwości we w miarę humanitarny sposób. Ofiary reżimu nie chcą postępować jak reżim. Zagubione w swych emocjach i impulsywnych działaniach prezentują dynamiczne kino, od którego trudno się oderwać.

Plakat z materiałów promocyjnych Aurora Films

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-07-24

„Ważka” reż. Paul Andrew Williams


 

FILM

Gatunek: dramat społeczny

Tytuł oryginalny: Dragonfly

Produkcja: Wielka Brytania

Czas trwania: 136 minut

Data polskiej premiery: 24 października 2025

Tytuł recenzji: Dwa niepokoje

Film sprawiający, że widz czuje się bezradny wobec tego, co ogląda. Tak jak bezradne są dwie ukazane tutaj kobiety: każda w innej sytuacji życiowej i w innym wieku, ale jednak stają się sobie bliskie, bo mieszkają obok siebie na brytyjskich przedmieściach. Zaczyna się to wszystko od czegoś, co łatwo przegapić. Cytat z Jamesa Thurbera: o okrutnym kontraście trwania i odchodzenia. Anioł i ważka. Doświadczona życiem staruszka i kobieta na rozdrożu. Do tego pies. Bardzo trudne wydaje mi się uczynienie zwierzęcia bohaterem filmu. Ale Paul Andrew Williams w niskobudżetowej obyczajówce opowiedział o wiele trudniejszą historię. Taką dotykającą prawdziwego bólu, ukazującą prawdziwą krew. Ze znakomitym aktorstwem Andrei Riseborough, które na długo zostaje w pamięci.

Elsie jest staruszką, którą zajmują się opiekunki pomocy społecznej. Trudno nazwać je zaangażowanymi w pracę. Jedna z nich nawet nie zna imienia tej, którą ma się opiekować. Wszystko z niedalekiej perspektywy ogląda samotna dziewczyna żyjąca z głośnym i przysparzającym wielu kłopotów psem. W niedalekiej przyszłości to ona przejmie obowiązki opiekunek społecznych. Prawie niezauważalnie staje się częścią życia Elsie, jakby to było naturalne i serdeczne. Nie jest ani takie, ani takie.

Williams prezentuje najpierw statyczne sceny. Pomieszczenia otwarte i zamknięte. Potem wyraźny najazd na kark bohaterki, na którym wytatuowane jest tajemnicze imię. Sama Colleen swoją fizycznością krzyczy wręcz „nie wpuszczaj mnie do swojego domu, bo wpuścisz tam też moje kłopoty”. Ale Elsie jest ufna i zdecydowana powierzyć nowej przyjaciółce nawet kartę kredytową, by młodsza kobieta robiła jej zakupy.

Sytuacja starszej pani wydaje się klarowna. Tu nic więcej niż śmierć nie może się wydarzyć. W tym życiu wszystko płynie zwyczajnie, to po prostu obraz starości, jeszcze nie tej najgorszej i niedołężnej, nie tej przepełnionej bólem i samotnością. Na razie mamy do czynienia z sympatyczną staruszką z bolącym nadgarstkiem, która potrafi znaleźć w sobie siły, by samodzielnie zrobić to, co powinny robić opiekunki. Niczego złego nie przeczuwa, kiedy w jej drzwiach pojawia się sympatyczna, choć dość ekscentryczna sąsiadka, i oznajmia, że zdecydowała, iż będzie się nią opiekować.

Nie jestem pewien, kto bardziej potrzebuje tu opieki. Reżyser idzie w stronę uczynienia młodszej bohaterki największą tajemnicą tego filmu. Colleen oburza się, gdy Elsie niewłaściwie zgaduje jej wiek, chociaż wydaje się kobietą w ogóle tego wieku pozbawioną. Pozbawioną wszystkiego, także właściwości. Poza tym, że jest chodzącą rozpaczą. Ogląda tutoriale i usiłuje wyglądać jak elegancka kobieta. Nie ma w niej niczego, co czyniłoby ją elegancką. Niesamowicie zagrana jest ta niestabilność emocjonalna. Oczy, którym chce się wierzyć i którym wierzy starsza pani, oraz ciało, które – mam wrażenie – trzymane jest na jakiejś smyczy jak pies głównej bohaterki.

Andrea Riseborough jest znakomita. Ponura, sztucznie wesoła, kryjąca w sobie życiowe tajemnice. Jednocześnie gotowa nieść pomoc i pełna empatii przerywanej przez coś, co jej samej nie daje żyć czy spać. Wyeksponowany w kilku miejscach jej sypialni napis, że miłość tu kłamała, każe widzowi dopisywać dziesiątki traumatycznych wersji scenariusza jej życia. Ale tuż obok jest Elsie i dla niej trzeba być aniołem. Trzeba?

Sielankę tej dziwnej przyjaźni rozbija bohater, który prawdopodobnie nigdy nie powinien się pojawiać – dla swojego dobra oraz dobra jego matki, tak szybko akceptującej pomoc nieznajomej, tak błyskawicznie nazywającej ją przyjaciółką. Ale z czasem porozumienie między kobietami zaczyna się rozpadać. Następują krótkie, surowe sceny niczym z klasycznego thrillera. Zwroty akcji, których widz kompletnie nie przewiduje, ale widać tu od początku, że coś jest bardzo nie tak, a ta relacja może okazać się toksyczna. Pęknięcia są coraz bardziej wyraźne. Tu wydarzy się coś złego.

Williams portretuje dwa rodzaje samotności. Każda wynikła z innych doświadczeń. Jedna jest niejako ewolucyjna: tak się dzieje, starsze panie muszą korzystać z pomocy innych, jeśli chcą nadal być niezależne w swoich domach. Druga to skryty przed widzem wulkan gniewu i rozpaczy. Te drobne wybuchy ścierają dobroduszność z twarzy kobiety, która rzeczywiście pomaga i jest gotowa uczynić życie Elsie łatwiejszym.

„Ważka” oparta jest na kontrastach w wielu wymiarach. Od rozpoczynającego ten film cytatu z utworu Thurbera po pełne napięć sceny, które wydają się zapowiadać coś złego. Z jednej strony jest szorstkość i enigmatyczność, z drugiej – obrazy czułości, jaką otrzymuje Elsie od sąsiadki, gdy ta zajmuje się jej włosami czy też masuje bolący nadgarstek. Życiorys żadnej z bohaterek nie jest wyraźnie zarysowany, dlatego obie tak bardzo przyciągają uwagę. O ile jednak jedna z nich staje się mało atrakcyjna dla całokształtu filmu (choć przepiękne są ujęcia jej twarzy i sylwetki), o tyle druga wprowadza coraz większy niepokój i ostatecznie pozostawia widza kompletnie bezradnego wobec pomysłu zakończenia tej historii.

Najciekawsze zawsze jest to, co nie jest pokazane wprost. Paul Andrew Williams tworzy pełen niedopowiedzeń obraz o zmieniającej się tonacji. „Ważka” ze zwyczajnego kina obyczajowego staje się niepokojącym filmem psychologicznym, w którym więcej jest pytań niż odpowiedzi, choć zdarzenia logicznie wynikają z siebie od początku do końca. Jednak trudno jednoznacznie określić początek rozgrywającego się tu dramatu. Z pewnością jest to film dla widza, który ceni sobie kameralność i oszczędność środków wyrazu. Oraz zauważa, jak wiele można wyrazić samą mimiką. I oszczędnym podkładem dźwiękowym. Wielki dramat, który przechodzi niezauważony. Syta staruszka kontra biedna i skrzywdzona przez życie kobieta. Jedna zasłużyła na lepszą starość, druga z niewiadomych powodów nie zasłużyła na spokojne życie. A widz na spokój podczas oglądania tego pełnego dziwnych zdarzeń filmu, który od początku sugeruje, że w powietrzu wisi coś niedobrego. Obraz zapadający w pamięć. Dobry przykład brytyjskiego kina pokazującego, jak prostymi środkami wyrazu można zaprezentować niesamowicie skomplikowaną sytuację.

Plakat filmowy z materiałów prasowych Filmweb.pl

---

Jeśli spodobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-07-17

„O czym sobie nie mówimy” reż. Gabriele Muccino

 

FILM

Gatunek: komediodramat

Tytuł oryginalny: Le cose non dette

Produkcja: Włochy

Czas trwania: 114 minut

Data polskiej premiery: 17 lipca 2026

Tytuł recenzji: Sieć kłamstw

Ominęła mnie lektura powieści „Siracusa” Delii Ephron. Może dlatego, że dopiero zaczynałem działalność recenzencką, a książka ukazała się, zanim zacząłem czytać dużo więcej niż kilkanaście nowości wydawniczych rocznie. To pewien chichot losu albo po prostu zbieg okoliczności, że mogłem teraz obejrzeć ekranizację tej powieści w znakomitym włoskim wydaniu Gabriele Muccina, który prawdopodobnie rozegrał ją po mistrzowsku, zamieniając anglojęzycznych Amerykanów odwiedzających Sycylię na pełnokrwistych Włochów podróżujących po Maroku (zabiegi te wymusiły też zmianę tytułu – z konkretnie adresującej akcję włoskiej nazwy Syrakuz na o wiele bardziej uniwersalne pytanie o to, „O czym sobie nie mówimy”, czyli „Le cose non dette” – dosłownie znaczy to „rzeczy niewypowiedziane”). A że nie porównuję filmu z pierwowzorem, to jest mi chyba łatwiej go ocenić i przyjrzeć się detalom.

Przede wszystkim czeka odbiorców ogromny rollercoaster emocji, choć włoski reżyser opowiada o historiach, które dzieją się wszędzie i na co dzień – ale nie splatają tak dramatycznie jak tutaj. Niesamowita jest dynamika tego filmu, zwłaszcza ujęcia kręcone w Tangerze, gdzie bohaterowie miotają się po uliczkach miasta jak po uczuciowym labiryncie, w którym sami tkwią, a ze sceny na scenę coraz wyraźniej widać, że nikt tu nie pokona Minotaura, a miłosna nić Ariadny zerwie się bardzo szybko, bo wszyscy przyjeżdżają tam już wówczas, gdy nie ma miłości, jest jedynie szukanie przyczyn jej braku i ponoszenie konsekwencji.

Początek nie zapowiada znakomitej kompozycji ujęć z marokańskiego miasta, w którym żar jest nie tylko dosłowny. Bohaterowie filmu gotują się wewnątrz, każde z podobnego powodu, choć pokazane jest to w sposób mogący sugerować, że chodzi o skrajnie różne emocje. A wszystko koncentruje się wokół kłamstw. I gwałtownie zaprezentowanych widzowi koincydencji, które powodują, że prawie dwie godziny pozostaje się na wdechu. Trudno złapać oddech nawet wtedy, gdy życie zaczyna wracać na dawne tory. Przecież trzeba będzie na nowo poukładać wszystko, co pęczniało i pękało, doprowadzając do rozmaicie odbieranych, przeżywanych, a przede wszystkim pokazywanych widzowi dramatów.

Zaczyna się bardzo surowo, bo w pierwszych scenach widzimy, że postacie przedstawiają fakty, że to po prostu przesłuchanie, że nie ma tu emocji i nic ich nie zapowiada. Oschłość tej narracji przełamują idylliczne obrazki, od których na początku może niemal mdlić, ale w dalszej części będą one miały ogromne znaczenie, bo te ckliwe wstawki tworzą całość z przejmującym ciągiem dalszym. A w zasadzie ciągami dalszymi, gdyż nie możemy tutaj mówić o pojedynczym dramacie. Choć da się wskazać ten największy: utratę możliwości dalszego życia, zmiany perspektywy, stania się innym człowiekiem, wejścia w nową, satysfakcjonującą relację.

Gabriele Muccino stawia na stopniowe, ale bardzo szybkie odsłanianie kart. Początkowo wydaje się, że historia dwóch zaprzyjaźnionych ze sobą małżeństw ruszy we w miarę przewidywalnym kierunku. Niczego tu jednak nie da się antycypować. Przeszłość zgrabnie nakłada się na teraźniejszość i wcale nie musimy myśleć o tych surowych ujęciach, które otwierają film i co jakiś czas go przerywają. Bardzo znaczące w montażu są przerwy, kiedy bohaterowie przeżywają emocje, których absolutnie nie są w stanie unieść. Wówczas obraz znika na kilka sekund: jakby zacinała się taśma filmowa, jakby to wszystko było zbyt trudne nawet do nagrania.

On jest pisarzem i wykładowcą na kierunku filozoficznym. Ona dziennikarką znanego pisma. Ułożyło im się, choć nie doczekali się dzieci. Rezolutna nastoletnia córka drugiego z ukazanych w filmie małżeństw odegra niebagatelną rolę: w niej i poprzez nią widać będzie te wszystkie zachowania, których włoski reżyser nie chce pokazywać, gdyż skupia się na emocjach głównych bohaterów. Pięknie portretowane obce miasto w połączeniu z dobrze dopasowanymi do scen fragmentami muzycznymi jest tłem postępującej coraz szybciej katastrofy. Wiemy już wiele, jeszcze zanim dwie zaprzyjaźnione pary postawią stopy na afrykańskiej ziemi. A przynajmniej wydaje nam się, że wiemy – tak jak wydaje się to przede wszystkim głównemu bohaterowi, znakomicie zagranemu przez Stefana Accorsiego.

Aktorstwo to największy atut tego filmu. Jeśli włoskiego, to wiadomo, że z natury głośnego i dynamicznego, pełnego ekspresyjnych gestów oraz wypowiedzi i ujęć pokazujących, jak twarze bohaterów stają się mapami ich emocji. Nic nie jest tu przed nami ukryte. Za to mnóstwo skrywają przed sobą nawzajem ludzie, którzy decydują się na wspólny wyjazd, by doświadczyć tam sytuacji granicznej zmieniającej ich losy na zawsze. To jednak raczej film o rozpadzie, nie o zmianach. Widać to w stopniowo wyciszanych scenach, innym sposobie kadrowania. Ostatnie kilkanaście minut daje wreszcie złapać oddech, lecz i tak pozostawia w osłupieniu.

Istotą dobrego kina jest między innymi zdolność złapania oglądającego w swoisty klincz. Tu jesteśmy nie tylko obserwatorami emocjonalnego tygla umieszczonego w orientalnych dekoracjach. Czujemy niemal, jak nas samych miażdży zaciskające się coraz mocniej imadło. Dlaczego? Może właśnie egzotyka otoczenia, zderzenie z inną kulturą – w której prawdopodobnie takie małżeńskie dramy, takie kłamstwa nie mogłyby się wydarzyć – czyni portretowane dramaty bardziej czytelnymi i widowiskowymi. A może to wszystko jest możliwe pod każdą szerokością geograficzną, lecz w tym przypadku filmowe przeniesienie zdarzeń i emocji dodaje im kolorytu i intensywności?

Najbardziej zaskakuje pozornie sielankowe tło zestawione z szokującymi sytuacjami, które następują jedna po drugiej, i to nieustanne napięcie wynikające zarówno z ukrywania emocji, jak i z ich wyrażania – mimiką, tonem głosu, a zwłaszcza słowami i gestami, bo w obrazie Muccina mówi i gestykuluje się mnóstwo. Na twarzach bohaterów widać każdy rodzaj zdziwienia, bezradności i rozpaczy, a rzeczywistość wokół jakby przyspiesza, rozpędza się, wpędza ich coraz głębiej w labirynt. Jednak wciąż widzimy swoistą równowagę: wszystkie sprawy wydają się zamknięte, ludzie kiedyś sobie bliscy relacjonują zdarzenia ze stoickim spokojem. Ale to tylko chwila. Reszta tego obrazu to głównie ruch, na który warto zwrócić uwagę tak jak na fizyczność odgrywanych postaci i na zmienność tego, co się dzieje z ich ciałami.

Dysonans między tym, co cielesne, a tym, co intelektualne, jest tu zresztą bardzo wyraźnie podkreślony. Scenariusz tworzy kolaż, w którym ważne jest ciało doświadczane silnymi wzruszeniami. I przede wszystkim jest to film o tym, co utrzymuje małżeństwa w spójnej rutynie, a co je rozbija, dokonuje trwałej destrukcji. I nie, nie są to kwestie posiadania lub nieposiadania dziecka, wiary lub niewiary w drugą osobę. Znakomita filmowa wiwisekcja związków, zwłaszcza tego wszystkiego, co je deformuje i niszczy. Zabija miłość, a także dosłownie odbiera życie. Mocne i przejmujące kino obyczajowe. Dla wszystkich, którzy chcą stworzyć związek, tworzą go albo z różnych powodów już w nim nie są.

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ

2026-07-08

„Młode matki” reż. Jean-Pierre i Luc Dardenne

 

FILM

Gatunek: dramat społeczny

Tytuł oryginalny: Jeunes mères

Produkcja: Belgia/Francja

Czas trwania: 104 minuty

Data polskiej premiery: 22 maja 2026

Tytuł recenzji: Wobec macierzyństwa

Jean-Pierre’a Dardenne’a można w pewnym stopniu uznać za belgijskiego Kena Loacha – obaj proponują surowe i bezkompromisowe kino społeczne, aczkolwiek nowy film tego reżysera stworzony wspólnie z bratem Lukiem nie wgniata w fotel tak jak filmowe dokonania Loacha. „Młode matki” to obraz bez wyraźnego początku – początków jest tutaj wiele, o jednych dowiadujemy się wprost, innych możemy się domyślać – ani jednoznacznego końca. Dwaj belgijscy reżyserzy nie poprzestają tutaj na konkretnej tezie, film jest wielowątkowy i wielopłaszczyznowy, co stoi w kontraście do prostoty i surowości zdjęć kręconych w taki sposób, że chwilami widzowie mogą odnieść wrażenie, iż weszli gdzieś między jedną a drugą bohaterkę, tworząc tam niepotrzebny tłum, bo i bez tego postacie, które los obdarzył macierzyństwem, z trudem – dosłownie i w przenośni – łapią oddech i próbują znaleźć równowagę. Bo przecież są matkami. Młodymi, lecz matkami. Twórcy nie wspięli się na wyżyny interpretacyjne opowiadanych historii, nadając temu filmowi tytuł. Tu ważna będzie dosłowność. Dosadność. Widoczne na twarzach dziewcząt i kobiet łzy i cierpienie, a także próby pozbycia się ich.

Kadry są tu bardzo wyraźne, adekwatnie do prezentowanych wprost problemów. Przedwczesne lub niechciane bycie matką. Dylematy natury moralnej i kilka dramatycznych scen, kiedy wydaje się, że dziecku coś się stanie, zostanie dosłownie porzucone, że coś w tych młodych bohaterkach pęknie i przestaną je karmić, przewijać, zrobią z nimi to, co matka jednej z nich zrobiła z kanarkiem. Jednak to tylko złudzenia, bo bracia Dardenne’owie tworzą film realistyczny i mocno trzymają się tego realizmu nawet wówczas, gdy pojawia się minimalistyczny, choć niezwykle wymowny wiersz. Świat przedstawiony tego filmu daleki jest od poezji, choć widzimy tu sceny ukazujące bohaterki z wielką czułością. Operator kamery dokonuje zbliżeń w doskonale dobranych momentach. Twarz, sylwetka, klaustrofobiczna przestrzeń samochodu. Ale jest też w tym filmie widoczna wolność egzemplifikowana przez jazdę na motorze. Iluzoryczna czy prawdziwa? Wszystko jest poddawane moralnej i etycznej ocenie widza. Ale czy tak naprawdę cokolwiek tu powinno jej podlegać?

Być może z większą empatią ogląda się ten film, znając treść wstrząsającego reportażu Katarzyny Tubylewicz „Nie czekam na szklankę wody”. Urodzenie dziecka to nie bycie matką. Bycie matką nie ma często żadnego związku z urodzeniem dziecka. Brak tu moralizowania, jest naga prawda. Bolesna jak spojrzenie w oczy matce, która przed laty oddała córkę w obce ręce. Tu sytuacja się powtarza, jedna z bohaterek podejmuje heroiczną w jej przekonaniu decyzję. Niewyobrażalnie bolesną, ale właściwą. Dziewczęta, które były świadkiniami błędów swoich matek, nie chcą podążać tymi samymi ścieżkami. A jednak część wchodzi w schematy utarte przez smutną przeszłość. Bracia Dardenne’owie nie będą oceniać, nie pozwolą na bezpośrednie wejście gdzieś głębiej. Pozostaną przy filmowej poetyce cierpiących młodych twarzy. Dziewcząt, które albo po prostu płaczą i ból widać w ich rysach, albo metodycznie ukrywają pod makijażem ślady cierpienia. Nie będą pokazywały, w jak tragicznym położeniu się znalazły. A my nie będziemy w pełni świadomi, dlaczego to wszystko tak się ułożyło.

„Młode matki” ktoś gorzko i ironicznie spuentował, że to „najlepsza reklama kliniki aborcyjnej w dziejach”. Taka konkluzja jest okrutnie niesprawiedliwa, bo ktoś widzi ten film jednowymiarowo, a pokazane problemy mają w tle bardzo często historie, za którymi stoją smutek i upokorzenie, ale mimo wszystko także miłość. Trudna, niejednoznaczna, kaleka, może też pojawiająca się później niż powinna. W moim odczuciu to nie film o niechcianych dzieciach, lecz obraz niedojrzałości emocjonalnej do tego, by zaakceptować siebie, a następnie istotę, którą powołało się na świat.

Kino społeczne ma to siebie to, że odwzorowuje rzeczywistość, dając jednocześnie trudne czasem do dostrzeżenia furtki interpretacyjne. I tu bohaterki również nie widzą rozwiązań, które czasami są na wyciągnięcie ręki. Największym dramatem, ale i najciekawszym punktem wyjścia jest tu danie komuś życia: wydalenie z siebie ciała – zbioru komórek, którego jednak nie wyrzuca się potem do śmieci. Te dziewczyny z maluchami w ramionach, choć na marginesie lub zakręcie życia, są heroskami, a „Młode matki” to obraz doceniający przede wszystkim determinację osób w tak trudnym położeniu. Pomimo smutku otwierającego się przed nami już w pierwszej scenie filmu otrzymujemy ciekawą opowieść o wielkiej nadziei i możliwościach, które pojawiają się zupełnie niespodziewanie. To także ciekawie skonstruowany film o wewnętrznych walkach toczonych przez bohaterki, najlepiej ukazanych wtedy, gdy konfrontują się z kimś innym. Wszystko mimo to stonowane i spokojne. Nie ma miejsca na spektakularne dramaty, ale jest dużo pola do interpretacji, kiedy miały miejsce, i antycypacji, że mogą się zdarzyć lub powtórzyć.

Ogląda się to wszystko z uwagą i przygnębieniem, a sprawy kontrowersyjne czy przynajmniej dyskusyjne są tu zwyczajnymi elementami życia codziennego. Bracia Dardenne’owie pięknie też opowiadają o solidarności. Widać to w różnych wymiarach: oprócz trudów macierzyństwa mam na myśli wymienianie się lub zastępowanie dziewcząt, które nie zawsze pamiętają o tym, że mają przygotować posiłek całej grupie z ośrodka. Starają się też nie pamiętać o przeszłości, która jednak powraca – odbijają ją wtedy jak piłeczkę pingpongową albo odczuwają wzmagającą się zwyczajną złość na los próbujący serwować im przykre powtórki.

Film, który ukazuje istotny społecznie problem, tworząc kameralny, lecz wyrazisty obraz różnorodności. Tu nie ma przestrzeni na oceny, jest miejsce na szybkie podejmowanie decyzji i działanie. Wchodzimy w środek świata, który stał się trudny, i pozostajemy sami z tym, co udało nam się podejrzeć, bo ciągi dalsze są zarysowane mniej lub bardziej wyraźnie, jednak bez żadnych sugestii, co przyniesie przyszłość. Hipnotyzujący film o tym, co jest tu i teraz. O braku miłości, jej nadmiarze, nieumiejętności dzielenia się nią i o tym, że macierzyństwo potrafi odsłonić coś, co w zwykłym życiu tuszujemy. Brawa za prosty, ale dosadny scenariusz – skierowany niekoniecznie do tych, którym mogłoby się wydawać, że to film dla nich lub o nich.

---

Jeśli podobała Ci się ta recenzja, możesz mi postawić kawkę TUTAJ